Thông tư 66/2026/TT-BCT: Đề án khuyến công quốc gia phải thúc đẩy đổi mới công nghệ, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh

Chuyện gì đã xảy ra

Bộ Công Thương Việt Nam vừa ban hành Thông tư 66/2026/TT-BCT, trong đó quy định các đề án khuyến công quốc gia — chương trình hỗ trợ phát triển công nghiệp nông thôn và doanh nghiệp nhỏ và vừa — phải gắn với mục tiêu thúc đẩy đổi mới công nghệ, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh. Đây là lần đầu tiên các yêu cầu này được đưa vào thành tiêu chí định hướng xuyên suốt cho việc xây dựng và phê duyệt các đề án khuyến công ở cấp quốc gia.

Theo nội dung được công bố, thay vì chỉ tập trung vào hỗ trợ sản xuất truyền thống, các đề án khuyến công từ nay sẽ được đánh giá dựa trên mức độ đóng góp vào quá trình hiện đại hóa công nghệ và số hóa của doanh nghiệp, cơ sở công nghiệp nông thôn — song song với yêu cầu về phát triển bền vững, tiết kiệm năng lượng và giảm phát thải.

Vì sao điều này quan trọng

Việc lồng ghép chuyển đổi số và chuyển đổi xanh vào tiêu chí xét duyệt chương trình khuyến công cho thấy cơ quan quản lý đang chuyển từ cách tiếp cận hỗ trợ "đại trà" sang định hướng có chọn lọc, gắn với năng lực cạnh tranh dài hạn của khu vực sản xuất vừa và nhỏ. Với hàng chục nghìn cơ sở công nghiệp nông thôn và doanh nghiệp nhỏ trên cả nước, đây là nhóm đối tượng thường chậm tiếp cận công nghệ mới do hạn chế về vốn, nhân lực và nhận thức — nên một chính sách buộc nguồn lực hỗ trợ phải đi kèm điều kiện số hóa có thể tạo lực đẩy thực chất hơn là khuyến khích tự nguyện.

Đối với các nhà hoạch định chương trình chuyển đổi số ở cấp địa phương, thông tư này đặt ra yêu cầu mới về thiết kế đề án: không chỉ đo lường đầu ra sản xuất mà còn phải chứng minh được mức độ ứng dụng công nghệ, mức độ số hóa quy trình và tác động môi trường. Đây cũng là tín hiệu cho thấy chuyển đổi số tại Việt Nam đang được lồng ghép ngày càng sâu vào các chính sách công nghiệp cụ thể, thay vì chỉ dừng ở các chiến lược quốc gia mang tính tổng thể.

Góc nhìn của Renascence

Điểm đáng chú ý không nằm ở việc ban hành thêm một văn bản hướng dẫn, mà ở cách chính sách công nghiệp đang được dùng như một đòn bẩy hành vi để thúc đẩy thay đổi mà bản thân doanh nghiệp nhỏ khó tự thực hiện nếu thiếu động lực hoặc điều kiện ràng buộc.

Phần lớn các chương trình hỗ trợ công nghệ thất bại không phải vì thiếu ngân sách, mà vì thiếu tiêu chí ràng buộc rõ ràng khiến nguồn lực bị phân tán cho những dự án dễ làm thay vì những dự án cần thiết. Khi chuyển đổi số và chuyển đổi xanh trở thành điều kiện xét duyệt thay vì một khuyến nghị, các đơn vị triển khai buộc phải thiết kế đề án đo lường được, thay vì chỉ báo cáo số lượng cơ sở được hỗ trợ. Đây chính là nguyên lý thiết kế dịch vụ công hiệu quả: gắn nguồn lực với hành vi mong muốn, không chỉ với ý định tốt. Các địa phương và tổ chức triển khai khuyến công nên tận dụng thời điểm này để xây dựng bộ chỉ số theo dõi mức độ số hóa thực tế của doanh nghiệp được hỗ trợ, thay vì coi đây là một mục tiêu hình thức trong hồ sơ đề án.